"Kara finansowa za utrudnianie kontaktów: kiedy sąd nie może jej nałożyć (TK, SK 3/20)"

Nakazanie rodzicowi sprawującemu pieczę zapłaty sumy pieniężnej za brak kontaktów jest niekonstytucyjne tylko wtedy, gdy brak kontaktu wynika z samodzielnej woli dziecka, niewywołanej zachowaniem tego rodzica.

To jeden z najważniejszych wyroków dotyczących egzekwowania kontaktów z dzieckiem. Przypomnijmy mechanizm z Kodeksu postępowania cywilnego (art. 598^15 i 598^16 KPC): jeśli rodzic, u którego dziecko mieszka, utrudnia kontakty drugiemu rodzicowi, sąd najpierw zagraża mu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde naruszenie, a potem, jeśli utrudnianie trwa, faktycznie nakazuje tę zapłatę na rzecz rodzica uprawnionego do kontaktów. Jest to swego rodzaju finansowa kara przymuszająca.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 22 czerwca 2022 r. uznał, że taki przepis jest niezgodny z Konstytucją, ale TYLKO w jednej, wąsko określonej sytuacji: gdy do kontaktów nie dochodzi z powodu zachowania samego dziecka, a to zachowanie nie zostało wywołane przez rodzica sprawującego pieczę.

Innymi słowy: jeśli dziecko z własnej, niezależnej woli nie chce iść na spotkanie, a rodzic, u którego mieszka, w żaden sposób tego nie spowodował i nie manipulował, to nakładanie na tego rodzica kary finansowej narusza dobro dziecka i jego wolność.

Co to znaczy dla Ciebie

Praktyczny skutek jest taki, że sąd ma obowiązek z urzędu zbadać, dlaczego naprawdę nie doszło do kontaktu. Sam fakt, że kontakt się nie odbył, nie wystarcza automatycznie do kary. Liczy się przyczyna. Dlatego tak ważne jest spokojne dokumentowanie: kiedy kontakt miał się odbyć, co się wydarzyło i jak każda ze stron się zachowała.

Źródło

Trybunał Konstytucyjny, wyrok z 22 czerwca 2022 r., sygn. SK 3/20. Pełny komunikat: trybunal.gov.pl.

To materiał edukacyjny, a nie porada prawna. Każdą sprawę sąd ocenia indywidualnie, a stan prawny może się zmieniać. Przed decyzjami skonsultuj się z prawnikiem.